เอกชน 3 สถาบันสะท้อนเสียงผู้ประกอบการทุกภาคส่วน ชี้ปัญหากระทบหนัก ยื่นข้อเสนอผ่าทางตัน แก้ไข การขาดแคลนแรงงาน ล้างท่อระบบ e-Work Permit
คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ออกโรงส่งสัญญาณเตือนเศรษฐกิจไทย ย้ำชัดวิกฤตความขัดแย้งในตะวันออกกลางเป็นเพียงระเบิดเวลาภายนอก แต่ปัจจัยภายในที่น่ากลัวคือ การขาดแคลนแรงงาน เชิงโครงสร้างที่กำลังหยั่งรากลึกในทุกธุรกิจ จากอัตราการเกิดประชากรไทยที่ลดลง และระบบการจัดการสัญชาติที่ล่าช้า จี้รัฐบาลเร่งคลายล็อกกฎระเบียบ และต่ออายุใบอนุญาตทำงานทุกสัญชาติเป็นการด่วน เพื่อรักษาเสถียรภาพภาคการผลิต การท่องเที่ยว และการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานในช่วงครึ่งหลังของปี 2569
หวั่นศึกอิหร่าน-อิสราเอลทุบ GDP ไทยร่วง แต่ยังมีโอกาสแฝง
นายวิบูลย์ สุภัครพงษ์กุล รองประธานกรรมการหอการค้าไทย และประธานคณะกรรมการแรงงานและพัฒนาฝีมือแรงงาน เปิดเผยว่า สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างอิหร่าน-อิสราเอลที่ทวีความรุนแรง ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนค่าระวางเรือ ค่าประกันภัยขนส่งสินค้า และอาจฉุดให้ GDP ของไทยลดลงได้ราว 0.1 – 0.8% รวมถึงเสี่ยงสูญเสียรายได้จากนักท่องเที่ยวตะวันออกกลางที่มีกำลังซื้อสูง
อย่างไรก็ตาม วิกฤตนี้ถือเป็น “โอกาสแฝง” ของไทยในเวทีโลก เนื่องจากตลาดโลกจะเกิดภาวะสินค้าขาดแคลน ซึ่งไทยสามารถเจาะตลาดส่งออกใหม่ๆ โดยเลือกเส้นทางขนส่งผ่านซาอุดีอาระเบียหรือแอฟริกาใต้ นอกจากนี้ ความไม่สงบยังอาจทำให้นักท่องเที่ยวยุโรปกลุ่มสแกนดิเนเวียเบนเข็มมาเที่ยวเอเชีย รวมถึงกลุ่มทุนต่างชาติที่มองหาพื้นที่ปลอดภัย (Safe Area) ในการลงทุนด้านการแพทย์และการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Medical & Wellness Hub)
แต่น่าเสียดายที่ประเทศไทยอาจตักตวงโอกาสทองนี้ได้ไม่เต็มที่ เนื่องจากผู้ประกอบการไทยกำลังเผชิญหน้ากับวิกฤตการขาดแคลนแรงงาน อย่างหนักในทุกระดับทักษะ ตั้งแต่แรงงานไร้ฝีมือไปจนถึงแรงงานวิชาชีพ
ซ้ำอุตสาหกรรมหลัก-SMEs
นายวิบูลย์ กล่าวเสริมว่า ปัจจุบันมีสมาคมวิชาชีพและผู้ประกอบการจำนวนมากส่งหนังสือร้องเรียนเข้ามายัง กกร. เนื่องจากขาดแคลนแรงงานต่างด้าวอย่างรุนแรง จนบั่นทอนขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยกลุ่มอุตสาหกรรมที่เดือดร้อนหนักที่สุดประกอบด้วย:
- ภาคก่อสร้างและอสังหาริมทรัพย์: สมาคมอุตสาหกรรมก่อสร้างไทยฯ, สมาคมธุรกิจรับสร้างบ้าน, สมาคมอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์คอนกรีตไทย, สมาคมอาคารชุดไทย, สมาคมช่างเหมาไฟฟ้าและเครื่องกลไทย
- ภาคอาหารและเกษตรแปรรูป: สมาคมผู้ผลิตอาหารสำเร็จรูป, สมาคมอาหารแช่เยือกแข็งไทย, สมาคมอุตสาหกรรมทูน่าไทย, สมาคมการค้าอาหารสัตว์เลี้ยงไทย, สมาคมกุ้งไทย, สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย, สมาคมผู้ประกอบการพืชผักผลไม้ไทย, สมาคมการค้าอาหารอนาคตไทย
- ภาคสินค้าเกษตรต้นน้ำ: สมาคมยางพาราไทย, สมาคมน้ำยางข้นไทย, สมาคมกาแฟไทย, สมาคมผู้ผลิตไก่เพื่อส่งออกไทย
- ภาคบริการและโลจิสติกส์: สมาคมโรงแรมไทย, สมาคมตลาดสดไทย, สมาคมธุรกิจคลังสินค้า ไซโล และห้องเย็น, สมาคมผู้ประกอบการท่าเทียบเรือสินค้าและคอนเทนเนอร์, สมาคมต่อเรือ และซ่อมเรือไทย, สมาคมอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มไทย, สมาคมอุตสาหกรรมทอผ้าไทย, สมาคมการค้าผู้แทนจำหน่ายสถานีบริการน้ำมันพลังไทย
- กลุ่มหอการค้าและสภาอุตสาหกรรมภาคตะวันออก: ครอบคลุมพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญ ได้แก่ จันทบุรี, ฉะเชิงเทรา, ระยอง, สระแก้ว, ปราจีนบุรี และตราด โดยเฉพาะภาคเกษตรกรรมที่เผชิญปัญหากับงานเก็บเกี่ยวผลไม้ตามฤดูกาล
กกร. ยื่น 5 ข้อเสนอผ่าทางตัน
นายสุชาติ จันทรานาคราช รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวว่า กกร. มีความห่วงใยต่อสถานการณ์ที่ยังไม่มีแนวทางแก้ไขที่ชัดเจน จึงขอเรียกร้องให้รัฐบาลออกมาตรการเร่งด่วนทั้งระยะสั้นและระยะกลาง โดยยื่นข้อเสนอแนะ 5 ประเด็นหลัก ดังนี้:
- เร่งต่ออายุใบอนุญาตทำงาน: ผ่อนปรนต่ออายุให้แรงงานทุกสัญชาติที่อยู่ในไทย พร้อมคัดกรองประวัติร่วมกับฝ่ายความมั่นคง หากพบกลุ่มเสี่ยงให้ส่งกลับทันที พร้อมขอให้ผู้ว่าราชการจังหวัดภาคตะวันออก (จันทบุรี, ระยอง, ตราด, ปราจีนบุรี, สระแก้ว) บูรณาการร่วมกับเอกชนออกกฎดูแลแรงงานเก็บผลไม้ฤดูกาล ซึ่งสอดคล้องกับมติ คบต. เมื่อช่วงกุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา
- ปิดประตูแรงงานผิดกฎหมาย: สำหรับแรงงานที่ออกนอกประเทศไปแล้ว หรือลักลอบเข้าเมืองผิดกฎหมายอย่างไม่ถูกต้อง จะต้องไม่มีการเปิดให้ต่อใบอนุญาตทำงานทุกกรณี เพื่อคงมาตรฐานความมั่นคง
- ลดขั้นตอนและค่าใช้จ่าย: ปรับลดกระบวนการที่ซับซ้อนและค่าธรรมเนียมการนำเข้า/ขึ้นทะเบียนสำหรับแรงงานต่างด้าวที่มีนายจ้างชัดเจน เพื่อลดภาระต้นทุนของฝั่งผู้ประกอบการ
- ผ่าตัดระบบ e-Work Permit ด่วน: ปัจจุบันระบบออนไลน์ของกรมการจัดหางานไม่มีความเสถียร เกิดปัญหาระบบล่มและคิวเต็ม ทำให้นายจ้างต่ออายุไม่ทันจนแรงงานหลุดไปเป็นแรงงานเถื่อนอย่างไม่ตั้งใจ ซ้ำร้ายระบบยังไม่เชื่อมโยงกับ ตม. ประกันสังคม และสาธารณสุข ทำให้ต้องกรอกข้อมูลซ้ำซ้อน กกร. จึงขอให้กระทรวงแรงงานอนุโลมใช้วิธีการยื่นเอกสารแบบเดิมควบคู่กันไปก่อน และประสาน ตม. ผ่อนผันการจับกุมในกรณีที่เกิดจากระบบล่ม
- เปิดดีล MOU สัญชาติใหม่ในระยะยาว: กระทรวงแรงงานต้องวางแผนยุทธศาสตร์ทดแทนแรงงานในอนาคต โดยเร่งเจรจานำเข้าแรงงานภายใต้กรอบ MOU จากประเทศทางเลือกใหม่ๆ เช่น ศรีลังกา บังคลาเทศ และอินโดนีเซีย เพื่อป้อนเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมไทย
สังคมสูงวัยขั้นสุดยอด (Super-Aged Society)
ปัญหาการขาดแคลนแรงงานในประเทศไทยไม่ใช่เรื่องชั่วคราว แต่เป็นผลพวงโดยตรงจากการที่ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยขั้นสุดยอด” (Super-Aged Society) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยสถิติล่าสุดชี้ชัดว่าประเทศไทยมีสัดส่วนประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป สูงเกินกว่า 20% ของประชากรทั้งหมด ขณะที่อัตราการเกิดใหม่ดิ่งต่ำลงทุบสถิติอย่างต่อเนื่อง
โครงสร้างประชากรที่บิดเบี้ยวนี้นำไปสู่ภาวะ “เกิดน้อย-แก่นาน-ขาดแคลนคนทำงาน” ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจมหภาคใน 3 มิติหลัก:
- กลุ่มงานประเภท 3D (Dirty, Dangerous, Demeaning): หรืองานที่สกปรก เสี่ยงภัย และยากลำบาก เช่น งานก่อสร้าง งานประมง งานเกษตรกลางแจ้ง และงานในโรงงานอุตสาหกรรมหนัก ปัจจุบันแรงงานไทยรุ่นใหม่ปฏิเสธที่จะทำอาชีพเหล่านี้โดยสิ้นเชิง ทำให้พึ่งพาแรงงานต่างด้าวเกือบ 100%
- แรงงานขับเคลื่อน SMEs: ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) เป็นกระดูกสันหลังของระบบเศรษฐกิจไทย แต่มีทุนทรัพย์ไม่มากพอที่จะปรับเปลี่ยนระบบการผลิตไปสู่การใช้หุ่นยนต์หรือระบบอัตโนมัติ (Automation) การขาดแคลนแรงงานข้ามชาติจึงเปรียบเหมือนการตัดท่อน้ำเลี้ยงของภาคธุรกิจท้องถิ่น
- ขีดความสามารถในการแข่งขันระดับภูมิภาค: ในขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม อินโดนีเซีย หรือฟิลิปปินส์ ยังมีประชากรวัยแรงงาน (อายุ 15-60 ปี) อยู่ในระดับสูงและค่าแรงค่อนข้างต่ำ หากประเทศไทยยังไม่สามารถบริหารจัดการระบบการนำเข้าแรงงานต่างด้าวให้มีประสิทธิภาพ ต้นทุนการผลิตของไทยจะสูงขึ้นจนไม่สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้
ดังนั้น การบริหารจัดการแรงงานต่างด้าวอย่างเป็นระบบ โปร่งใส และรวดเร็ว จึงไม่ใช่แค่เรื่องการช่วยเหลือกลุ่มทุน แต่คือยุทธศาสตร์สำคัญในการพยุงเศรษฐกิจไทยไม่ให้ติดหล่มในระยะยาวนั่นเอง
ข่าวอื่นที่น่าสนใจ : 4 เดือน ธุรกิจตั้งใหม่ 2.9 หมื่นราย มูลค่ากว่า 1.29 แสนล้าน
